Asistanı Yönlendirmenin Yeni Yolu: Etkili Prompt Yazmak

Yanınızda çalışan, size yardımcı olan kişilere görev verirken ne kadar titiz olursunuz? Belirli bir çerçeve çizip gerisini teslim edersiniz. Elbette ne kadar açık ve net olursanız işler o kadar kolay ilerleyecektir. Bunu günümüzün sanal yardımcıları için de düşünebiliriz. Aklımıza takılan bir soruda, çalıştığımız bir projede yapay zeka araçlarını kullanmaktayız. Peki, erişmek istediğimiz bilgileri daha kaliteli hale getirmek için ne yapmalıyız? Bu durumda dikkat etmemiz gereken bazı adımlara kısaca bakalım:

1. Açıklık

Açıklık, bir promptun en temel taşıdır. Belirsizlik, hem insan zihninde hem de yapay zekâda karanlık oluşturur. Karanlıkta yürüyen kişi ya yavaşlar ya da yanlış yollara sapar. Gündelik hayattan düşünelim:

Birine “Akşam bana uğra” dediğinde, o kişi şu sorularla kalır: Saat kaçta? Kısa mı uzun mu? Bir iş mi var yoksa sohbet mi?

Ama “Akşam 20.00’de bir çay içip yarım saat sohbet edelim” dediğinizde zihin rahatlar. Yol aydınlanır. Prompt da böyledir.

“Ne önerirsin?” dediğinde model, senin neye ihtiyacın olduğunu tahmin etmeye çalışır. Tahmin ise çoğu zaman isabetli olmaz.

Ama: “Zihnimi dinlendirecek, günün telaşından uzaklaştıracak üç öneri verir misin?” dediğinde netleşir. Bu açıklık, cevabın kalitesini yükseltir.

2. Kapsam

Kapsam, “sınır çizmek” değil; yön tarif etmektir.

İnsan da yapay zekâ da yönsüz bırakıldığında ya dağılır ya da yüzeysel cevaplar verir.

Bir market örneği düşün:

“Bana bir şeyler al.” dersen, poşet neyle dolacak belli değildir.

Ama: “Akşam için hafif, sağlıklı ve hızlı hazırlanabilecek bir şey al.” dediğinde kişi: Akşam yemeğini düşünür, sağlığa dikkat eder, zaman faktörünü gözetir.

Promptta da aynı mantık geçerlidir. “Bana bir yemek tarifi ver.” dediğinizde: Dünya mutfağı mı? Öğrenci yemeği mi? Fırın mı, tencere mi?

Hepsi muğlaktır. Ama: “Evdeki malzemelerle, sağlıklı ve kısa sürede hazırlanabilecek bir yemek tarifi ver.” dediğinde model; ulaşılabilirliği, sağlık kriterini, zaman kısıtını aynı anda dikkate alır. Kapsam, cevabı daraltmaz; isabetli hâle getirir.

3. Yaratıcılık

Yaratıcılıkta onu çok sıkarsan boğulur, çok serbest bırakırsan dağılır. Buradaki denge önemlidir.

Bir çocuğa: “Şuraya kırmızı bir ev çiz, penceresi üç tane olsun.” dersen,

çocuk görev yapar ama hayal kurmaz.

Ama: “Bir ev çiz, içinde yaşamak isteyeceğin bir ev olsun.” dersen,

çocuk kendi dünyasını katar. Yapay zekâ da benzer şekilde çalışır.

Aşırı katı promptlar; yaratıcılığı öldürür, metni mekanik yapar.

Tamamen serbest promptlar ise; dağınık, hedeften uzak sonuçlar üretir.

Bu yüzden bazen:

“Bunu biraz serbest yorumla.”

“Beklenmedik ama anlamlı bir yaklaşım dene.” demek, cevabı zenginleştirir.

4. Değerlendirilebilirlik

Sadece güzel duran değil, işe yarayan cevap değerlidir. Bu yüzden promptun sonunda, zihninde mutlaka bir ölçüt olmalıdır.

Gündelik hayatta: “İyi bir gün geçirdim.” demek soyuttur.

Ama: “Bugün işlerimi zamanında bitirdim ve kendime vakit ayırdım.” demek ölçülebilirdir.

Promptta da: “İyi olsun.” demek yerine şu soruları sormalısın: Bana zaman kazandırıyor mu? Bir karar almamı kolaylaştırıyor mu? Günlük hayatımda uygulanabilir mi?

Örneğin: “Zamanımı verimli kullanmamı sağlayacak öneriler sun.” dediğinde artık cevapları değerlendirebilirsin: Gerçekten uygulanıyor mu? Beni yormadan fayda sağlıyor mu?

Çünkü ölçülmeyen şey; geliştirilemez, iyileştirilemez, hedefe ulaşıp ulaşmadığı bilinemez. Değerlendirilebilirlik, bilginin hayata temas ettiği noktadır.